Curatele, bewind of mentorschap?

Wanneer iemand moeite krijgt om zelfstandig belangrijke beslissingen te nemen, kan extra ondersteuning nodig zijn. Bijvoorbeeld bij het beheren van geldzaken, het regelen van zorg of het nemen van persoonlijke beslissingen.

In Nederland bestaan hiervoor drie wettelijke beschermingsmaatregelen: curatele, beschermingsbewind en mentorschap. Deze maatregelen hebben ieder een ander doel.

Bij beschermingsbewind gaat het om de bescherming van iemands geld en bezittingen. Mentorschap richt zich op beslissingen over verzorging, verpleging, behandeling en begeleiding. Curatele is een verdergaande maatregel die zowel financiële als persoonlijke belangen beschermt.

Welke maatregel het meest geschikt is, hangt af van de persoonlijke situatie. De kantonrechter beslist of een beschermingsmaatregel wordt ingesteld.

Wanneer is een beschermingsmaatregel nodig?

Soms lukt het iemand niet meer om zijn of haar belangen zelfstandig goed te behartigen. Dat kan bijvoorbeeld komen door geheugenproblemen, een lichamelijke of geestelijke aandoening of andere persoonlijke omstandigheden.

Voor senioren kan het steeds lastiger worden om de financiële administratie bij te houden, rekeningen op tijd te betalen of belangrijke beslissingen te nemen.

Een wettelijke beschermingsmaatregel kan dan rust, overzicht en zekerheid bieden. Welke maatregel passend is, hangt af van de ondersteuning die iemand nodig heeft.

Wat is curatele?

Curatele is de meest vergaande van de drie beschermingsmaatregelen. Deze maatregel is bedoeld voor mensen die hun financiële en persoonlijke belangen niet meer voldoende zelfstandig kunnen behartigen en voor wie beschermingsbewind en/of mentorschap onvoldoende bescherming biedt.

De kantonrechter benoemt een curator. Deze behartigt de financiële en persoonlijke belangen van de betrokkene en neemt, waar nodig, beslissingen over bijvoorbeeld geldzaken, verzorging en behandeling.

Iemand die onder curatele staat, is in beginsel handelingsonbekwaam. Dit betekent dat diegene voor veel rechtshandelingen toestemming van de curator nodig heeft. Er bestaan wettelijke uitzonderingen.

Curatele wordt alleen ingesteld wanneer deze verdergaande bescherming noodzakelijk is.

Wat is beschermingsbewind?

Beschermingsbewind is bedoeld voor mensen die hun financiële belangen tijdelijk of langdurig niet zelfstandig behoorlijk kunnen behartigen.

De kantonrechter benoemt een bewindvoerder die het beheer voert over de goederen die onder bewind zijn gesteld. Bij bewind over alle goederen gaat het in de praktijk om het beheren van de financiële administratie en het beschermen van geld en bezittingen.

Een professionele bewindvoerder kan onder andere:

  • Inkomsten en uitgaven beheren.
  • Vaste lasten en andere rekeningen betalen.
  • De financiële administratie bijhouden.
  • Toeslagen en uitkeringen aanvragen en controleren.
  • Belastingzaken verzorgen voor zover deze onder de bewindvoering vallen.
  • Schulden inventariseren en, waar nodig, contact onderhouden met schuldhulpverlenende instanties.
  • Verantwoording afleggen aan de kantonrechter.

Bij beschermingsbewind blijft de betrokkene in beginsel handelingsbekwaam. Voor bepaalde handelingen met goederen die onder bewind staan, is echter medewerking of toestemming van de bewindvoerder nodig. In sommige situaties is ook toestemming van de kantonrechter vereist.

Beschermingsbewind biedt financiële bescherming, terwijl de betrokkene zoveel mogelijk betrokken blijft bij beslissingen over de eigen geldzaken.

Wat is mentorschap?

Mentorschap is bedoeld voor mensen die hun persoonlijke, niet-financiële belangen onvoldoende zelfstandig kunnen behartigen.

De kantonrechter benoemt een mentor die ondersteuning biedt bij beslissingen over bijvoorbeeld:

  • Verzorging en verpleging.
  • Medische behandeling.
  • Begeleiding en ondersteuning.
  • Andere persoonlijke aangelegenheden die onder het mentorschap vallen.

De mentor betrekt de betrokkene zoveel mogelijk bij beslissingen en houdt rekening met diens wensen en mogelijkheden.

Mentorschap heeft geen betrekking op het beheer van geld en bezittingen. Wanneer ook financiële bescherming nodig is, kan mentorschap worden gecombineerd met beschermingsbewind.

De verschillen tussen curatele, bewind en mentorschap

Beschermingsmaatregel Waarvoor is deze bedoeld?
Curatele Bescherming van financiële én persoonlijke belangen
Beschermingsbewind Bescherming van geld, bezittingen en financiële belangen
Mentorschap Bescherming van persoonlijke belangen, zoals verzorging en behandeling

Beschermingsbewind en mentorschap kunnen naast elkaar bestaan. Curatele is een verdergaande maatregel die aan de orde kan komen wanneer andere vormen van bescherming onvoldoende zijn.

Wie kan curator, bewindvoerder of mentor worden?

Een curator, bewindvoerder of mentor wordt benoemd door de kantonrechter.

Dat kan bijvoorbeeld een familielid of een andere geschikte persoon uit de omgeving zijn. Ook kan een professionele curator, bewindvoerder of mentor worden benoemd.

De kantonrechter beoordeelt of de voorgestelde persoon geschikt is en aan de wettelijke voorwaarden voldoet. Daarbij wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met de voorkeur van de betrokkene.

Voor professionele bewindvoerders gelden aanvullende kwaliteitseisen. Deze hebben onder andere betrekking op deskundigheid, bedrijfsvoering en de zorgvuldige uitvoering van de werkzaamheden.

Hoe wordt een beschermingsmaatregel beëindigd?

Een beschermingsmaatregel kan worden opgeheven wanneer deze niet langer noodzakelijk is. Hiervoor kan een verzoek bij de kantonrechter worden ingediend.

De rechter beoordeelt of de omstandigheden voldoende zijn veranderd om de maatregel te beëindigen.

Ook kan een bestaande maatregel worden vervangen door een andere beschermingsmaatregel wanneer de situatie daarom vraagt.

Bij overlijden van de betrokkene eindigt de beschermingsmaatregel van rechtswege.

Professioneel beschermingsbewind voor senioren

Wanneer het beheren van de financiële administratie steeds moeilijker wordt, kan beschermingsbewind uitkomst bieden. Dit kan zowel voor de betrokkene als voor familieleden rust en zekerheid geven.

Vertrouwd Geregeld is een initiatief van NCM Bewindvoering en richt zich op professioneel beschermingsbewind voor senioren.

Wij helpen bij het beheren van de financiële zaken, zorgen voor overzicht en houden rekening met de persoonlijke omstandigheden van de betrokkene.

Onze dienstverlening richt zich uitsluitend op beschermingsbewind. Wij bieden geen curatele of mentorschap aan.